standard Zmiany przepisów Ordynacji podatkowej

Od 1 stycznia 2016 roku znacznie zmieniły się przepisy Ordynacji podatkowej. Niektóre z nich takie jak na przykład rozstrzyganie wątpliwości na korzyść podatnika, czy możliwość zapłaty kartą bankomatową w urzędzie podatkowym albo możliwość zapłaty podatku przez osobę trzecią powstały z myślą o podatniku i niewątpliwie ułatwią nam kontakt z urzędem skarbowym. W wielu przypadkach są to zmiany typowo kosmetyczne, które w XXI wieku musiały być wprowadzone. Jednak z nowelizacji jasno wynika, że powstała ona przede wszystkim z myślą o uszczelnieniu i ujednoliceniu systemu podatkowego. A podatnik, który dokona jakichkolwiek zaniechań podatkowych zapłaci nie małą karę.

Rozstrzyganie wątpliwości na korzyść podatnika

Nowelizacja Ordynacji podatkowej wprowadza między innymi zasadę in dubio pro tributario, czyli zasadę rozstrzygania wątpliwości na korzyść podatnika. Zasada ta dotyczy głównie wątpliwości, które powstają w wyniku nieprecyzyjnych przepisów podatkowych. Adresowana jest ona przede wszystkim do organu podatkowego, a podatnik jest jej tylko pośrednim adresatem. Jednak podatnik może się powołać na ten przepis Ordynacji podatkowej, kiedy uważa, że w jego sprawie zaistniały niedające się usunąć wątpliwości interpretacyjne, a organ podatkowy w żaden sposób nie odniósł się do nich.

W sytuacji, gdy organ stwierdzi, że w danej sprawie istnieje więcej niż jedna równorzędna interpretacja przepisu, to powinien wybrać tę najkorzystniejszą dla podatnika. Natomiast, jeżeli nie może lub nie jest w stanie jej wskazać powinien uwzględnić też jego stanowisko.

Zapłata podatku instrumentami płatniczymi

Na podstawie zmienionych przepisów ordynacji wprowadzono możliwość zapłaty podatku kartą płatniczą jak również innymi mobilnymi instrumentami płatniczymi. W tych przypadkach podatnik ponosi koszty opłat i prowizji związanych z zapłatą podatku w tej formie.

Zapłata podatku przez osoby inne niż podatnik

W imieniu podatnika podatek także może zapłacić członek rodziny podatnika oraz aktualny właściciel przedmiotu hipoteki przymusowej lub zastawu skarbowego, a do kwoty 1000 zł nawet osoba z nim niespokrewniona.

Korekta deklaracji bez uzasadnienia przyczyn korekty    
Od 1 stycznia 2016 r. zlikwidowano obowiązek dołączania do korekty deklaracji pisemnego uzasadnienia przyczyn korekty. Przepis dotyczy także korekt deklaracji złożonych pierwotnie przed tą datą.

Zawiadomienie o bezskuteczności korekty

Jeśli korekta jest złożona w czasie trwania postępowania podatkowego lub kontroli podatkowej i dotyczy ich zakresu, organ podatkowy jest też zobowiązany do pisemnego poinformowania składającego korektę deklaracji o jej bezskuteczności.

Korekta deklaracji złożona wraz z wnioskiem o stwierdzenie nadpłaty nie wywołuje też skutków prawnych w razie odmowy stwierdzenia nadpłaty oraz w razie umorzenia postępowania w związku z wycofaniem wniosku o stwierdzenie nadpłaty.

Obniżone odsetki od zaległości podatkowych

Od 1 stycznia 2016 roku podatnicy, którzy sami ujawnią błędy w rozliczeniach zapłacą dużo niższe odsetki od zaległości podatkowej, bo w wysokości 50% stawki podstawowej. Ustawodawca jednak tu postawił podatnikowi podstawowy warunek. Podatnik musi skorygować pierwotną deklarację nie później niż w ciągu 6 miesięcy od dnia upływu terminu do jej złożenia oraz zapłacić zaległość w ciągu 7 dni od dnia złożenia korekty.

Obniżona stawka odsetek od zaległości podatkowych dotyczy także zaległości powstałych przed 1 stycznia 2016 roku. W tym przypadku korekta musi zostać złożona do 30 czerwca, a zaległość uregulowane w ciągu 7 dni od dnia złożenia korekty. Natomiast podatnik, który złoży korektę po 30 czerwca może zapłacić 75% stawki odsetek od zaległości podatkowych.

Uwaga, obniżone odsetki mogą być stosowane wyłącznie wówczas gdy złożenie korekty nie następuje po doręczeniu zawiadomienia o zamiarze wszczęcia kontroli podatkowej, a w przypadkach gdy nie stosuje się zawiadomienia – po zakończeniu kontroli podatkowej lub w wyniku czynności sprawdzających.

Podwyższone odsetki od zaległości podatkowych

Ujawnione przez organy podatkowe błędy w zakresie rozliczania podatków najistotniejszych z punktu widzenia wpływów budżetowych: VAT oraz podatku akcyzowego będą objęte karną stawką w wysokości 150 proc. stawki podstawowej.

W niektórych przypadkach podatnik będzie musiał zapłacić podwyższona stawkę odsetek, nawet gdy złoży korektę deklaracji. Dotyczyć to będzie przede wszystkim sytuacji, w których korekta zostanie złożona po otrzymaniu zawiadomienia o zamiarze wszczęcia kontroli lub po zakończeniu kontroli, w której nie było obowiązku zawiadomienia oraz w wyniku czynności sprawdzających. Karną 150 % stawkę zapłacą przede wszystkim ci podatnicy, których ujawniona kwota nieprawidłowości przekracza 25% kwoty należnej i jest wyższa niż pięciokrotna kwota minimalnego wynagrodzenia obowiązującego w dniu następującym po dniu upływu terminu płatności lub terminu zwrotu.

Oczywiście podatnik też zostanie ukarany podwyższoną stawką odsetek, kiedy organ podatkowy ujawni niezłożenie deklaracji mimo ciążącego obowiązku oraz brak zapłaty podatku.

Nowe przepisy dotyczące interpretacji prawa podatkowego

Od stycznia 2016 r. nadrzędną i najważniejszą interpretacją podatkową jest interpretacja ogólna. Natomiast niezgodne z nią interpretacje indywidualne, dotyczące tego samego stanu prawnego, będą wygaszane. Nowe przepisy odnoszą się również do tych interpretacji, które zostały wydane przed wejściem w życie nowelizacji. Oznacza to, że podatnik będzie miał znacznie utrudniony dostęp do uzyskania indywidualnej ochrony, jaką dawała mu przez lata interpretacja indywidualna. Wprowadzenie nadrzędności interpretacji ogólnych ułatwi i przyspieszy pracę organów podatkowych. Niewątpliwie też ujednolici interpretację przepisów podatkowych tym bardziej, że od interpretacji ogólnej podatnik nie może odwołać się do sądu.

Wnioski o wydanie nowych interpretacji indywidualnych będą rozpatrywane tylko wtedy, kiedy nie będą dotyczyć podobnego stanu faktycznego lub zdarzenia przyszłego, który był już rozpatrzony w interpretacji ogólnej. Jeśli wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej będzie dotyczył tego samego obszaru podatkowego co interpretacja ogólna, to zostanie uznany za bezprzedmiotowy.

Od nowego roku Ordynacja podatkowa daje możliwość kilku wnioskodawcom złożenia wspólnego wniosku o wydanie jednej, wspólnej interpretacji indywidualnej. Taki wniosek jednak będą mogły złożyć tylko te podmioty, których dotyczy ten sam stan faktyczny lub to samo zdarzenie przyszłe. Jest to niewątpliwie dobra wiadomość dla podatników, ponieważ zdarzało się, że w tych samych sprawach podatkowych było wydawanych kilka nawet skrajnie różnych interpretacji.

Przekazanie sprawy organowi kontroli podatkowej

Od stycznia postępowanie podatkowe prowadzone przez organ podatkowy pierwszej instancji może zostać przekazane do dalszego prowadzenia organowi kontroli skarbowej. Dzięki tej nowelizacji organy podatkowe mogą obejść ograniczenia, jakie mają w dostępie do danych bankowych. Nowy przepis ma pomóc w opodatkowaniu m.in. niezgłoszonej działalności gospodarczej, uzyskiwania dochodów z nieujawnionych źródeł. Przekazanie postępowania będzie następować w drodze niezaskarżalnego postanowienia. Nowe przepisy mają niewątpliwie ujednolicić prawo podatkowe i poprawić skuteczność funkcjonowania organów podatkowych. Nie wszystkie jednak rozwiązania są dobre dla podatnika. W miarę upływu czasu mogą powstawać wątpliwości odnośnie ujednoliconych interpretacji podatkowych czy przekazania spraw organu pierwszej instancji organowi kontroli skarbowej. Nawet tak oczywisty przepis jak zasada rozstrzygania wątpliwości na korzyść podatnika podzielił ekspertów prawa. Z nowelizacji jasno wynika, że ustawodawca dąży do jeszcze większego monitorowania podatnika, a to nie poprawi niestety i tak złego już wizerunku organów podatkowych.

Maria Pietrzyk Wdowiak

doradca Podatkowy nr 10631

Taxline Doradcy Podatkowi