standard Metody wyceny przedsiębiorstw – metody majątkowe

Metody dochodowe wyceny przedsiębiorstw, a szczególnie metoda zdyskontowanych przepływów pieniężnych (DCF), są obecnie najpopularniejszymi sposobami szacowania wartości spółek. Jednak poza nimi istnieją inne: majątkowe i porównawcze i choć historia ich jest dłuższa, obecnie rzadziej są stosowane ze względu na swoje niedoskonałości.

Metody majątkowe były pierwszym narzędziem, jakie stosowano w celu wyceny podmiotów gospodarczych. Przyjmowane jest tutaj założenie mówiące, że za podstawę określenia wartości firmy, przyjmuje się jej majątek, czyli aktywa pomniejszone o kapitał obcy – stąd uzyskany wynik wyceny nazywany jest wartością majątkową. Wartość przedsiębiorstwa szacuje się na podstawie bilansu sporządzonego na dzień wyceny. W przypadku nieznacznej różnicy między dniem wyceny a dniem przygotowania bilansu, możliwe jest skorzystanie ze sprawozdania wykonanego na dzień bilansowy. Istotnym faktem jest to, że nie uwzględnia się w tych metodach produktywności majątku oraz stopnia zorganizowania zasobów przedsiębiorstwa.

Przed rozpoczęciem procedury wyceny na podstawie majątku należy przeprowadzić kilka korekt w bilansie. Przede wszystkim należy skorygować wszelkie aktywa materialne (i niematerialne, jeśli są możliwe do identyfikacji) do ich rynkowej wartości. Można tego dokonać na podstawie m.in. wycen rzeczoznawców majątkowych czy transakcji porównywalnych. Następnie należy przeprowadzić korektę znanych, lecz pominiętych w bilansie aktywów i pasywów oraz, w razie potrzeby, aktualizację odpowiednich danych bilansowych na dzień wyceny. Wreszcie, w razie zaistniałej potrzeby, dokonać korekty wartości zobowiązań do wartości rynkowej z tytułu zobowiązań podatkowych oraz zadłużenia o charakterze odsetkowym, czy z tytułu rezerw na potencjalne zobowiązania w przyszłości.

Spośród majątkowych metod wyceny przedsiębiorstwa najczęściej stosuje się metodę aktywów netto (wartości księgowej), metodę skorygowanych aktywów netto (skorygowanej wartości księgowej), metodę odtworzeniową oraz likwidacyjną.

Metoda wartości księgowej netto

 

Obliczenie wartości firmy, zgodnie z tą najstarszą i najprostszą z metod, opiera się na zapisach bilansowych, a więc na aktywach i pasywach. Ten sposób wyceny przedsiębiorstwa można wykorzystać według dwóch podejść. Ze strony aktywów – pomniejszając je o wszelkie zobowiązania lub z perspektywy pasywów – wtedy firma jest warta tyle, ile wynosi jej kapitał własny. Uzyskana wartość powinna być taka sama w przypadku wyboru jednej czy drugiej metody. Niestety poza prostotą i szybkością wykonania, metoda ta nie posiada innych zalet. Natomiast jej największą wadą jest nierealność wartości aktywów i pasywów, ponieważ zwykle księgowa wartość składników majątkowych różni się od wartości rynkowej. Poza tym nie wiąże się w ogóle z dochodowością firmy, brakuje danych o stanie fizycznym i moralnym majątku oraz o jego użyteczności i produktywności. Ponadto, nie zawiera istotnych informacji takich, jak wartości z kont pozabilansowych, nieuwzględniana jest także inflacja czy składniki niematerialne (reputacja, znak firmowy, kadra, poziom zarządzania itd).

Metoda skorygowanych aktywów netto

 

Jest to metoda, która stanowi udoskonalenie i rozszerzenie metody wartości księgowej netto. Wyższość tego sposobu wyceny polega na zastąpieniu wartości księgowych przez wartości rynkowe. W przypadku użycia tej metody potrzebny będzie udział rzeczoznawcy majątkowego, za pomocą którego dokonane zostaną konieczne korekty. Najczęściej korygowane są wartości niematerialne i prawne, księgowa wartość środków trwałych i wartość papierów wartościowych. Następnie wartość wycenianego przedsiębiorstwa obliczana jest w ten sam sposób jak w metodzie aktywów netto. Dzięki tej modyfikacji obliczania wartości metoda skorygowanych aktywów netto staje się rzetelną prezentacją rzeczywistej wartości majątku przedsiębiorstwa. Jednak wiąże się to z pracochłonnością, czasochłonnością i wysokim kosztem wykonania wyceny.

Metoda wartości odtworzeniowej

 

Odtworzeniowa metoda wyceny podmiotu gospodarczego jest dość rzadko stosowana w praktyce, mimo tego, że z teoretycznego punktu widzenia jest jak najbardziej poprawna. Może być przydatna tym przedsiębiorcom, którzy wahają się pomiędzy nabyciem firmy a stworzeniem jej samemu od podstaw. Ponadto według niektórych opinii jest użyteczna w przypadku nowych i innowacyjnych firm oraz firm pochodzących z branż o niskim stopniu postępu technologicznego. Obliczona wartość interpretowana jest jako suma inwestycji koniecznych w celu zbudowania przedsiębiorstwa, wedle tych samych kryteriów i cech jak te wyceniane. Inaczej mówiąc, celem jest oszacowanie sumy nakładów finansowych potrzebnych do odtworzenia poszczególnych elementów majątku wycenianego podmiotu gospodarczego. Fundamentalne znaczenie ma tutaj to, że podstawą wyceny odtworzeniowej jest nie księgowe, a rzeczywiste zużycie wycenianego obiektu. Jego wartością jest różnica pomiędzy obecną ceną nowego obiektu a rzeczywistym zużyciem. Do zalet tej metody należy uwzględnienie obecnego stanu zużycia środka trwałego i inflacji oraz bardziej obiektywny wynik niż w metodzie księgowej ewidencyjnej. Z kolei do negatywów należy zaliczyć trudność w oszacowaniu m.in. reputacji firmy czy czasu potrzebnego na osiągnięcie stabilnej pozycji na rynku. Dodatkowo jest to metoda pracochłonna, pochłaniająca duże koszty i charakteryzująca się dużą trudnością w wykonaniu.

Metoda likwidacyjna

 

Metoda stosowana w przypadku przedsiębiorstw nierentownych albo będących w stanie likwidacji bądź upadłości. Z faktu nieuwzględniania kontynuacji działalności podmiotu wartość likwidacyjna jest wartością minimalną przedsiębiorstwa. Oblicza się ją poprzez odjęcie zobowiązań finansowych związanych z likwidacją (demontaż, rozbiórka itp.) od sumy pieniędzy, jaką można by otrzymać ze sprzedaży składników majątku. W przypadku tej metody niezbędne jest sporządzenie inwentaryzacji majątku firmy, oceny technicznej i faktycznego zużycia. Metodę likwidacyjną charakteryzuje prostota i szybkość wykonania oraz powiązanie z uwarunkowaniami rynkowymi, natomiast wadą jest to, że zastosować można ją tylko w przypadku likwidacji czy upadłości przedsiębiorstwa. Ponadto jest też podatna na pewnego rodzaju manipulacje.

Podsumowanie

 

Problem niskiej wiarygodności sprawozdań finansowych spowodował spadek znaczenia tych metod w ostatnich latach. Rozwój kreatywnej księgowości, technik optymalizacji podatkowej czy nowe narzędzia finansowe odpowiadające za powstawanie zobowiązań pozabilansowych, są powodem coraz mniejszego stosowania sprawozdań finansowych w wycenach, a coraz częściej konieczne jest skorzystanie z usług wyspecjalizowanych rzeczoznawców. Jednak mimo tych problemów metody majątkowe wciąż często są stosowane np. w trakcie określania struktury transakcji czy jako odniesienie do oceny składanych ofert.