standard Polskie komitety audytu – faza rozwoju czy dojrzałości?

90% firm z WIG30 ma komitety audytu, ale w przypadku WIG50 jest to już tylko 70%. Tymczasem w DAX30 komitety są w 97% spółek, we francuskim CAC40 – 93%, FTSE100 – 100%. Podobnie sytuacja wygląda w Stanach Zjednoczonych, gdzie wszystkie spółki publiczne mają komitety audytu. Za oceanem wynika to jednak z obowiązującego prawa.

 Obowiązek powołania komitetu audytu w polskich spółkach został wprowadzony 5 lat temu. Obejmuje on w szczególności podmioty notowane na giełdzie, banki, firmy ubezpieczeniowe, domy maklerskie, Otwarte Fundusze Emerytalne oraz Powszechne Towarzystwa Emerytalne. Jedynym wyjątkiem są spółki, w których rada nadzorcza liczy nie więcej niż 5 członków – w ich przypadku zadania komitetu audytu mogą zostać powierzone radzie nadzorczej.

Polska, w porównaniu z niektórymi państwami europejskimi, ma do nadrobienia zaległości dotyczące składów komitetów audytu. Tylko 48% spółek WIG30 posiadających komitety audytu ma w ich składzie co najmniej jedną osobę z doświadczeniem w roli dyrektora finansowego.

Liczba Komitetów Audytu z min. jednym byłym dyrektorem finansowym

ryc-1

W przypadku firm FTSE100 jest to 83% spółek. W dodatku zaledwie 20% z WIG30 należy jednocześnie do kilku komitetów audytu. – Zasiadanie w kilku komitetach audytu pozwala na wymianę doświadczeń i lepszy przepływ dobrych praktyk między spółkami. W Polsce, w porównaniu z dojrzałymi rynkami, mamy w tym względzie jeszcze spory dystans do nadrobienia – uważa Artur Żwak, partner zarządzający działem Audytu w Warszawie, EY.

Zadania komitetów audytu

Tylko 56% spółek WIG30 posiada członków komitetów audytu, którzy deklarują kompetencje związane z rachunkowością lub audytem (w tym także pełnieniem funkcji dyrektora finansowego w przeszłości), w porównaniu z 99% FTSE100. Tymczasem ustawowe zadania komitetów audytu w Polsce obejmują monitorowanie procesu sprawozdawczości finansowej, kontroli wewnętrznej oraz zarządzania ryzykiem, rewizji finansowej oraz niezależności biegłego rewidenta i podmiotu badającego sprawozdanie finansowe spółki.

Wyzwania stojące przed polskimi komitetami audytu

– Polskie komitety audytu powinny się zmieniać i profesjonalizować w obliczu stojących przez nimi wyzwań, w szczególności nadchodzących istotnych zmian w Międzynarodowych Standardach Sprawozdawczości Finansowej, roli jaką mają spełniać komitety audytu w procesie obowiązkowej rotacji audytorów, a także rosnących wymagań regulacyjnych. Trzeba także pamiętać o tym, że przynajmniej jeden członek komitetu audytu musi mieć doświadczenie związane z rachunkowością lub audytem. W najlepiej funkcjonujących komitetach w Europie zasiadają osoby o zróżnicowanym i uzupełniającym się wykształceniu, których charakteryzuje jednocześnie dogłębna znajomość spółki i jej procesów – mówi Neil Hughes, Deputy Assurance Leader, Europe, Middle East, India and Africa (EMEIA), EY.

Członkowie Komitetu Audytu aktywni w kilku Komitetach Audytu

ryc-2

W tym roku Unia Europejska przyjęła nowe regulacje reformujące usługi audytorskie – państwa członkowskie muszą je wprowadzić do 2016 roku. Na ich mocy komitety audytu będą w pełni odpowiedzialne za przeprowadzenie procesu wyboru biegłego rewidenta oraz za nadzór nad wszystkimi świadczonymi przez niego usługami.

Zmiany wprowadzone przez Unię Europejską mają na celu poprawę jakości i przejrzystości sprawozdań finansowych oraz samych rynków kapitałowych – podsumowuje Neil Hughes. – Kraje europejskie, w tym Polska, mają 2 lata na wdrożenie stosownych przepisów lokalnych. W moim przekonaniu racjonalnym rozwiązaniem dla Polski byłoby dostosowanie czasu rotacji do większości krajów europejskich, które rozważają przyjęcie 10-letniego okresu z możliwością wydłużenia go o kolejne 10 lat po uprzednim przeprowadzeniu przetargu. Pozwoli to na zapewnienie wysokich i porównywalnych standardów sprawozdawczości finansowej na obszarze UE – dodaje.

Także polskie regulacje zwiększają znaczenie komitetów audytu. – Nowy Kodeks Dobrych Praktyk, który Giełda Papierów Wartościowych planuje ogłosić w 2015 roku, wyposaża komitety w znacznie szerszy zakres odpowiedzialności, obejmujący nie tylko kwestie związane z zarządzaniem ryzykiem, ale także dotyczące zgodności z obowiązującymi regulacjami – tłumaczy Jarosław Grzegorz, menedżer w dziale Zarządzania Ryzykiem Nadużyć. Tymczasem już od 1 stycznia 2015 roku wchodzą nowe zasady Ładu Korporacyjnego dla instytucji finansowych nadzorowanych przez KNF. Zgodnie z nimi, realizacja zadań komitetów audytu wymaga m.in. aktywnej postawy ze strony ich członków, w tym poświęcania odpowiedniej ilości czasu.

Materiał przygotowany przez firmę doradczą EY został oparty o dane z raportów finansowych spółek, raportów bieżących, stron korporacyjnych oraz bazę Boardex.