standard Prognozy dyrektorów finansowych na 2015 rok

Większość dyrektorów finansowych oczekuje w najbliższych miesiącach niskiej inflacji (poniżej 1,9 proc.) i nieznacznego spadku bezrobocia. Blisko rok od rozpoczęcia walki na Ukrainie, 75 proc. badanych CFO jest przekonanych, że konflikt będzie miał negatywny wpływ na wysokość polskiego PKB w krótkim terminie i w perspektywie 3-5 lat. To główne wnioski płynące z szóstej edycji międzynarodowego badania „Deloitte CE CFO Survey” przeprowadzonego przez firmę doradczą Deloitte.

W Polsce, podobnie jak w Europie Zachodniej spada poziom optymizmu netto dyrektorów finansowych, który historycznie był prognostykiem spowolnienia wzrostu PKB. W Polsce poziom optymizmu netto dyrektorów finansowych wynosi 20 proc. w stosunku do 40 proc. pół roku temu. Również prognozy CFO co do wysokości wzrostu gospodarczego w Polsce w roku 2015 są niższe niż wzrost PKB w roku 2014. Wyniki badania wskazują na konsensus prognoz na poziomie około 2,5 procenta.[1]. To istotnie niższa prognoza niż założenia budżetowe państwa (3,4 proc.) i prognozy analityków (około 3 proc.). Jednocześnie 53 proc. CFO wskazuje, że obecny poziom niepewności gospodarczej jest standardowy.

 

 

Perspektywa makroekonomiczna

Poprzednie edycje badania pokazały, że dyrektorzy finansowi wiarygodnie przewidują rozwój polskiej gospodarki. Ich opinie co do wysokości wzrostu PKB Polski w roku 2015 są podzielone. Połowa przewiduje wzrost poniżej 2,5 proc., druga – powyżej tego poziomu. Taki wynik sugeruje, że wzrost PKB w roku 2015 może nie osiągnąć poziomu 3 proc. (oczekiwana przez CFO średnia wartość jest na poziomie 2,5 proc.) i być niższy niż założony w ustawie budżetowej na 2015 rok (3,4 proc.).

Dyrektorzy finansowi uważają, że w roku 2015 Polska będzie miała najwyższy wzrost gospodarczy spośród państw Europy Środkowej. Umiarkowany wzrost na poziomie 1,5-3 proc. przewidują również CFO na Słowacji, Węgrzech, Łotwie, Litwie i w Czechach. Z kolei dyrektorzy finansowi ze Słowacji, Kosowa i Chorwacji w dużo większym stopniu spodziewają się stagnacji.

Aż 57 proc. menedżerów odpowiedzialnych za finanse firm prognozuje, że bezrobocie w Polsce nieznacznie spadnie, przeciwnego zdania jest 9 proc. Również oczekiwania inflacyjne utrzymują się na dość niskim poziomie – 74 proc. CFO biorących udział w badaniu twierdzi, że nie przekroczy 1,9 proc. Jeśli chodzi o kurs EUR/PLN na koniec roku 2015, prognozy oscylują pomiędzy 4,10 a 4,19 zł. „Tylko 5 proc. polskich CFO z badanych jesienią jako czynnik ryzyka wskazało ryzyko kursowe. Zatem obserwowane na przełomie roku wahania kurów walut mogły być dla nich zaskoczeniem. Również połowa dyrektorów finansowych w Szwajcarii przewidywała, że Narodowy Bank Szwajcarii będzie kontynuował politykę stałego kursu franka do Euro przez następne 2 lata.”- wyjaśnia Krzysztof Pniewski, partner w Dziale Konsultingu Deloitte, Lider Deloitte CFO Programme w Polsce.

Optymizm netto wśród dyrektorów finansowych

Deloitte na bazie odpowiedzi stworzył tzw. wskaźnik optymizmu netto dyrektorów finansowych (różnica pomiędzy odsetkiem osób wskazujących na poprawę sytuacji ekonomicznej ich przedsiębiorstw i przewidujących jej pogorszenie), który jest dodatni ale w porównaniu do poprzedniej edycji spadł aż o połowę: z +40 proc. do +20 proc.[2] „Historycznie spadek tego wskaźnika zapowiadał obniżenie wzrostu gospodarczego. Zmiana trendu pod koniec 2014 roku może więc znaleźć odzwierciedlenie w spadku poziomu kwartalnego wzrostu PKB w 2015 roku. Jeżeli chodzi o wartość optymizmu netto w poszczególnych krajach, to najlepsze perspektywy poprawy sytuacji ekonomicznej widzą CFO w Czechach, Albanii, Serbii i Kosowie, gdzie wskaźnik ten przekroczył 50 proc. Najbardziej pesymistyczni okazali się natomiast Estończycy i Węgrzy, wśród których wartość wskaźnika osiągnęła odpowiednio +10 i +11 proc.” – wyjaśnia Krzysztof Pniewski.

Ponad 80 proc. CFO ocenia, że w najbliższych 12 miesiącach perspektywy finansowe ich przedsiębiorstw będą takie same lub lepsze, w tym blisko 40 proc. uważa, że sytuacja ich firm poprawi się w porównaniu do sytuacji sprzed sześciu miesięcy.

Kluczowe obszary ryzyka

53 proc. badanych jest przekonanych, że poziom niepewności ekonomicznej jest standardowy. Dla porównania pół roku wcześniej było to 70 proc. Natomiast odsetek osób uważających ten poziom za ponadstandardowy wzrósł z 15 do 36 proc. Podobny trend obserwujemy w Europie Zachodniej. Czy na tę ocenę miały wpływ wydarzenia na Ukrainie i sankcje nałożone przez Unię Europejską na Rosję? Badanie Deloitte pokazuje, że aż 75 proc. CFO w Polsce uważa, że kryzys ukraiński będzie miał negatywny wpływ na wzrost PKB w roku 2015, w tym 30 proc. uważa, że kryzys obniży wzrost PKB Polski o ponad 0,4 pp. Dodatkowo aż 57 proc. menedżerów uważa, że będzie on odczuwalny również w perspektywie najbliższych 3-5 lat, powodując w najlepszym wypadku nieznaczne obniżenie wzrostu PKB w stosunku do prognoz sprzed kryzysu.

Najważniejszym ryzykiem dla CFO jest obecnie spadek popytu lub recesja, na co wpływ ma między innymi sytuacja na Ukrainie i w Rosji. Na ten obszar wskazało 40 proc. respondentów, ponad dwa razy więcej niż pół roku temu. Z 26 do 19 proc. w porównaniu do poprzedniej polskiej edycji badania spadła z kolei obawa przed presją cenową.

Priorytety dyrektorów finansowych

Podobnie jak w pięciu ostatnich edycjach, również i w tym badaniu dyrektorzy finansowi wskazali wzrost przychodów na aktualnych rynkach jako priorytet biznesowy (86 proc.). Wzrosła także presja na zwiększanie przychodów na nowych rynkach, z 44 proc. sześć miesięcy temu do 57 proc. obecnie. W najbliższych miesiącach polscy CFO będą także zwracać uwagę na redukcję kosztów bezpośrednich (55 proc.) i poprawę płynności (52 proc.). Apetyt na ryzyko wśród CFO w Polsce jest jednym z najwyższych w regionie i sięga obecnie 47 proc., choć jeszcze pół roku wcześniej wynosił ponad 60 proc. Największą skłonność do podejmowania ryzyka wykazali CFO z Litwy, osiągając wynik 61 proc. Inwestycje są priorytetem dla 44 proc. polskich menedżerów odpowiedzialnych za finanse, a pół roku wcześniej 52 proc.

 

Finansowanie – źródła i koszty

Na podobnym poziomie jak sześć miesięcy temu utrzymuje się odsetek dyrektorów finansowych, którzy coraz lepiej postrzegają rynek kredytowy. Kredyt jako źródło finansowania jest atrakcyjny dla 45 proc. badanych. Jako łatwo dostępny ocenia go z kolei jedna trzecia ankietowanych. Odsetek firm przewidujących wzrost zadłużenia jest zbliżony do tego, który zamierza zmniejszyć jego poziom. Może to oznaczać, że finansowanie działalności wraca do normy. 34 proc. CFO, spodziewa się obniżek kosztów finansowania, z kolei 29 proc. prognozuje ich wzrost. Pod tym względem największymi optymistami są dyrektorzy finansowi z Albanii, Litwy i Słowenii. Zwiększanie kapitału firmy poprzez emisję akcji nadal nie jest atrakcyjnym źródła finansowania dla polskich CFO i dlatego dość rzadko wykorzystywane.

Krzysztof Pniewski.

Informacje o badaniu:

„Deloitte CE CFO Survey” to coroczne badanie opinii dyrektorów finansowych (CFO) największych firm w Europie Środkowej (według listy Deloitte CE TOP 500). W Polsce badanie przeprowadzane jest dwa razy do roku. Prognozy CFO dotyczą sytuacji makroekonomicznej oraz priorytetów i wyzwań firm w perspektywie najbliższego roku oraz trzech lat. W najnowszej regionalnej edycji badanie objęło 14 krajów Europy Środkowej: Polskę, Czechy, Słowację, Rumunię, Węgry, Litwę, Łotwę, Estonię, Bułgarię, Chorwację, Albanię, Kosowo, Serbię i Słowenię. Wzięło w nim udział blisko 600 dyrektorów finansowych, anonimowa ankieta on-line została przeprowadzona w okresie październik – listopad 2014 r. Podobne badania cykliczne prowadzone są przez Deloitte na całym świecie, w tym badanie globalne „Global CFO Signals”.
[1] Suma odpowiedzi: wzrost PKB w przedziale 0 – 1,5 proc. wskazało 20 proc. badanych, przedział 1,6 – 2,5 proc. wskazało 31 proc. badanych, przedział 2,6-3,5 proc. wskazało 42 proc., przedział powyżej 3,5 proc. wskazało 7proc.

[2] Optymizm netto kalkulowany jest jako różnica odpowiedzi pozytywnych („raczej optymistycznie” oraz „bardzo optymistycznie”) – 39% i negatywnych („mniej optymistycznie”) – wskazanych przez 19% badanych.