Umowa zlecenie to popularna forma zatrudnienia, która budzi wiele kontrowersji i emocji. Dla jednych jest symbolem elastyczności, dla innych oznacza brak stabilności finansowej. W 2025 roku zleceniobiorcy muszą być świadomi obowiązków podatkowych i konsekwencji związanych z tą formą zatrudnienia.
Na czym polega umowa zlecenie?
Umowa zlecenie jest umową cywilnoprawną regulowaną przez Kodeks Cywilny, różniącą się znacznie od umowy o pracę. Nie daje takich samych praw jak stosunek pracy, co oznacza brak płatnego urlopu, ochrony przed zwolnieniem czy wynagrodzenia za czas choroby. Zleceniobiorca zobowiązuje się do wykonania określonej czynności na rzecz zleceniodawcy, jednak nie musi pracować w stałym miejscu ani pod ścisłym nadzorem.
Jednym z istotnych elementów umowy zlecenie jest brak stosunku podporządkowania. Oznacza to, że zleceniobiorca wykonuje czynności na zasadach określonych w umowie i nie podlega bezpośrednim poleceniom pracodawcy. Ważne jest, aby umowa była precyzyjnie sformułowana, aby uniknąć sporów i problemów prawnych.
Kto płaci podatek od umowy zlecenie?
Podatek dochodowy od umowy zlecenie jest pobierany przez zleceniodawcę, który pełni rolę płatnika. Oznacza to, że zleceniodawca oblicza podatek, pobiera go z wynagrodzenia brutto zleceniobiorcy i wpłaca do urzędu skarbowego. Zaliczki na podatek dochodowy są pobierane na bieżąco w trakcie roku, a ostateczne rozliczenie następuje przy składaniu rocznego PIT-u.
Wysokość zaliczki na podatek dochodowy zależy od kilku czynników, takich jak wysokość dochodów zleceniobiorcy oraz zastosowanie kosztów uzyskania przychodu. Zleceniobiorca może skorzystać z ulg podatkowych, takich jak ulga dla młodych, która zwalnia z podatku dochodowego osoby do 26. roku życia, o ile ich roczne dochody nie przekraczają 85 528 zł.
Jakie są koszty uzyskania przychodu przy umowie zlecenie?
Przy umowie zlecenie, zleceniobiorca może obniżyć swoje zobowiązanie podatkowe o koszty uzyskania przychodu, które wynoszą 20% lub 50%, w zależności od rodzaju wykonywanej pracy. Koszty te są odliczane od przychodu, co zmniejsza podstawę opodatkowania. Warto pamiętać, że 50% koszty uzyskania przychodu stosuje się wtedy, gdy umowa dotyczy rozporządzenia prawami autorskimi.
Zleceniobiorca ma prawo do samodzielnego ustalenia kosztów, jeśli udokumentuje wydatki związane z realizacją zlecenia. Dokumentacja musi zawierać dane sprzedającego i kupującego, datę wydatku, kwotę oraz cel wydatku. Nieopłacona faktura nie może być podstawą do rozliczenia kosztów.
Zaliczka na podatek dochodowy
Zaliczki na podatek dochodowy z umowy zlecenie są obliczane według skali podatkowej, która wynosi 12% dla dochodów do 120 000 zł i 32% dla dochodów powyżej tej kwoty. Podstawę do obliczenia zaliczki stanowi wynagrodzenie brutto pomniejszone o składki społeczne i koszty uzyskania przychodu.
Podatnicy mogą skorzystać z kwoty zmniejszającej podatek, która wynosi 3 600 zł rocznie. Oznacza to, że miesięczna zaliczka na podatek może być obniżona o 300 zł.
Jakie składki ZUS płaci się przy umowie zlecenie?
Obowiązek opłacania składek ZUS przy umowie zlecenie zależy od sytuacji zleceniobiorcy. Jeżeli umowa zlecenie jest jego jedynym źródłem dochodu, podlega pełnemu oskładkowaniu, obejmującemu składki na ubezpieczenie emerytalne, rentowe, chorobowe (dobrowolne) i wypadkowe. Składka zdrowotna jest obowiązkowa niezależnie od innych tytułów do ubezpieczenia.
Wyjątki od pełnego oskładkowania dotyczą studentów do 26. roku życia, którzy są zwolnieni z ZUS. W przypadku zleceniobiorców prowadzących działalność gospodarczą, obowiązek opłacania składek zależy od wysokości wynagrodzenia z umowy zlecenie oraz podstawy wymiaru składek z działalności gospodarczej.
Umowa zlecenie z własnym pracownikiem
Jeśli zleceniodawca zawiera umowę zlecenie z własnym pracownikiem zatrudnionym na umowę o pracę, to taka umowa jest traktowana jak umowa o pracę i podlega pełnemu oskładkowaniu. Zleceniodawca musi opłacić wszystkie wymagane składki ZUS.
Jak rozliczać umowę zlecenie w PIT?
Rozliczenie umowy zlecenie odbywa się na formularzu PIT-37, jeśli zleceniobiorca uzyskiwał przychody wyłącznie od płatników pobierających zaliczki na podatek. Jeśli samodzielnie obliczał i wpłacał zaliczki, powinien użyć PIT-36. Podatnicy mogą skorzystać z ulg podatkowych, takich jak ulga na dzieci, ulga termomodernizacyjna czy ulga dla młodych.
W przypadku zleceniobiorców wykonujących zlecenie za granicą, konieczne jest złożenie załącznika PIT/ZG, który uwzględnia dochody uzyskane poza Polską. Z kolei przychody z zagranicznych umów zlecenie są rozliczane według umów o unikaniu podwójnego opodatkowania.
Jakie są różnice między umową zlecenie a innymi formami zatrudnienia?
Umowa zlecenie różni się od umowy o pracę oraz umowy o dzieło pod względem praw i obowiązków stron. Umowa zlecenie nie daje pracownikowi takich samych praw jak umowa o pracę, takich jak płatny urlop czy ochrona przed zwolnieniem. Jest bardziej elastyczna, ale nie zapewnia stabilności zatrudnienia.
W porównaniu z umową o dzieło, umowa zlecenie dotyczy wykonania czynności, a nie osiągnięcia konkretnego rezultatu. Oznacza to, że zleceniobiorca jest rozliczany z należytej staranności, a nie z finalnego efektu. W praktyce umowa zlecenie jest często stosowana w sytuacjach, gdy umowa o dzieło nie jest możliwa do zastosowania.
Warto podkreślić, że umowa zlecenie, mimo swojej elastyczności, nie daje pełnej ochrony pracowniczej, co oznacza, że jej opłacalność zależy od konkretnej sytuacji zawodowej i oczekiwań zleceniobiorcy wobec pracodawcy.
Co warto zapamietać?:
- Umowa zlecenie to umowa cywilnoprawna, która nie zapewnia takich samych praw jak umowa o pracę, w tym brak płatnego urlopu i ochrony przed zwolnieniem.
- Podatek dochodowy od umowy zlecenie jest pobierany przez zleceniodawcę, a zleceniobiorcy przysługują ulgi podatkowe, np. ulga dla młodych do 26. roku życia.
- Koszty uzyskania przychodu wynoszą 20% lub 50% w zależności od rodzaju pracy; 50% stosuje się przy umowach dotyczących praw autorskich.
- Obowiązek opłacania składek ZUS zależy od sytuacji zleceniobiorcy; studenci do 26. roku życia są zwolnieni z ZUS, jeśli umowa zlecenie jest ich jedynym źródłem dochodu.
- Rozliczenie umowy zlecenie odbywa się na formularzu PIT-37 lub PIT-36, a przychody z zagranicznych umów zlecenie wymagają załącznika PIT/ZG.
