Obecnie na rynku pracy coraz częściej spotykamy się z sytuacją, w której jedna osoba łączy różne formy zatrudnienia. Często zdarza się, że pracownik zatrudniony jest na podstawie umowy o pracę, a dodatkowo wykonuje zadania na umowie zlecenie. W kontekście świadczeń chorobowych taka sytuacja może rodzić wiele pytań, szczególnie dotyczących prawa do zasiłków i obowiązków składkowych.
Jakie są podstawowe różnice między umową o pracę a umową zlecenie?
Umowa o pracę i umowa zlecenie to dwie różne formy zatrudnienia, które różnią się nie tylko pod względem regulacji prawnych, ale także w kontekście świadczeń przysługujących pracownikom. Umowa o pracę jest regulowana przez Kodeks pracy i zapewnia pracownikowi szereg praw, w tym prawo do płatnego urlopu czy zwolnienia lekarskiego. Umowa zlecenie natomiast jest regulowana przez Kodeks cywilny, co oznacza, że zleceniobiorca nie ma gwarantowanego prawa do płatnego urlopu ani innych świadczeń typowych dla umowy o pracę.
Podstawowymi różnicami między tymi formami zatrudnienia są:
- Regulacje prawne – umowa o pracę podlega Kodeksowi pracy, umowa zlecenie – Kodeksowi cywilnemu.
- Prawo do płatnego urlopu – przysługuje pracownikom na umowie o pracę, ale nie na umowie zlecenie.
- Ubezpieczenie chorobowe – jest obowiązkowe przy umowie o pracę, natomiast przy umowie zlecenie jest dobrowolne.
- Podstawy świadczeń – w przypadku umowy o pracę podstawą do świadczeń jest wynagrodzenie, w przypadku umowy zlecenie wynagrodzenie nie jest automatycznie podstawą do świadczeń, chyba że zleceniobiorca przystąpi dobrowolnie do ubezpieczenia chorobowego.
Jak wygląda kwestia zasiłku chorobowego przy umowie o pracę i umowie zlecenie?
W przypadku umowy o pracę pracownik ma prawo do wynagrodzenia chorobowego przez pierwsze 33 dni niezdolności do pracy (lub 14 dni w przypadku pracowników, którzy ukończyli 50 rok życia). Od 34 dnia niezdolności do pracy pracownikowi przysługuje zasiłek chorobowy, który wypłaca ZUS. Zasiłek ten obliczany jest na podstawie przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia z ostatnich 12 miesięcy. Wynagrodzenie to uwzględnia wszystkie składniki płacowe, w tym dodatki, premie czy wynagrodzenie z umowy zlecenia, jeśli taka umowa była wykonywana w okresie niezdolności do pracy.
W przypadku umowy zlecenie zleceniobiorca nie ma automatycznego prawa do wynagrodzenia chorobowego, ponieważ nie podlega obowiązkowemu ubezpieczeniu chorobowemu. Aby skorzystać z zasiłku chorobowego, musi dobrowolnie przystąpić do ubezpieczenia chorobowego i opłacać składki. Wysokość zasiłku chorobowego na umowie zlecenie wynosi zazwyczaj 80% podstawy wymiaru, która stanowi przeciętne miesięczne wynagrodzenie za ostatnie 12 miesięcy kalendarzowych poprzedzających miesiąc, w którym powstała niezdolność do pracy.
Jakie warunki trzeba spełnić, aby otrzymać zasiłek chorobowy z umowy zlecenie?
Aby zleceniobiorca mógł otrzymać zasiłek chorobowy, musi spełnić kilka warunków, w tym dobrowolnie przystąpić do ubezpieczenia chorobowego i opłacać składki. Ważne jest również spełnienie tzw. okresu wyczekiwania, który wynosi 180 dni nieprzerwanego ubezpieczenia chorobowego. W tym czasie zleceniobiorca musi regularnie opłacać składki, a każda przerwa w ubezpieczeniu nie może przekroczyć 30 dni, chyba że była spowodowana urlopem wychowawczym, bezpłatnym lub odbywaniem czynnej służby wojskowej.
Jeżeli zleceniobiorca spełnia te warunki, może ubiegać się o zasiłek chorobowy, który zostanie obliczony na podstawie jego przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia. Warto również podkreślić, że w przypadku ciąży lub wypadku w drodze do pracy zasiłek chorobowy może wynosić 100% podstawy wymiaru.
Jakie są zasady oskładkowania przy jednoczesnym zatrudnieniu na etacie i umowie zlecenie?
Osoby, które pracują jednocześnie na podstawie umowy o pracę i umowy zlecenie, często zastanawiają się, jak wygląda kwestia oskładkowania i jakie są ich obowiązki wobec ZUS. Zasadniczo, jeżeli pracownik osiąga z umowy o pracę wynagrodzenie co najmniej równe minimalnemu wynagrodzeniu, to umowa o pracę jest głównym tytułem do ubezpieczeń społecznych, co oznacza, że od umowy zlecenie nie trzeba odprowadzać składek na ubezpieczenia społeczne, z wyjątkiem składki zdrowotnej.
Jednak w sytuacji, gdy pracownik nie osiąga z umowy o pracę minimalnego wynagrodzenia i jednocześnie wykonuje pracę na umowie zlecenie, obowiązkowe staje się opłacanie składek na ubezpieczenia społeczne również z tytułu umowy zlecenie. Oznacza to, że pracownik podlega ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowemu, chorobowemu i wypadkowemu z obu tytułów zatrudnienia.
Jak wygląda sytuacja w przypadku zbiegu tytułów ubezpieczeniowych?
Zbieg tytułów do ubezpieczeń społecznych pojawia się, gdy osoba jest zatrudniona na umowę o pracę i jednocześnie wykonuje pracę na podstawie umowy zlecenie dla innego podmiotu. W takim przypadku należy ustalić, z którego tytułu pracownik podlega obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym. Jeżeli z umowy o pracę pracownik osiąga wynagrodzenie co najmniej równe minimalnemu wynagrodzeniu, to umowa o pracę jest głównym tytułem ubezpieczeniowym.
W przypadku, gdy wynagrodzenie z umowy o pracę jest niższe niż minimalne, obowiązkowe staje się oskładkowanie z tytułu umowy zlecenie. Warto jednak pamiętać, że pracownik ma prawo dobrowolnie przystąpić do ubezpieczeń emerytalnego i rentowego z tytułu umowy zlecenie, co pozwala na uzyskanie dodatkowego zabezpieczenia finansowego w przyszłości.
Czy można pobierać zasiłek chorobowy z dwóch źródeł?
W określonych sytuacjach pracownik zatrudniony jednocześnie na umowę o pracę i umowę zlecenie może mieć prawo do pobierania zasiłku chorobowego z obu źródeł. Kluczowym warunkiem jest tutaj, czy pracownik z racji zatrudnienia na podstawie umowy o pracę otrzymuje wynagrodzenie co najmniej równe minimalnemu. Jeśli tak, to z umowy zlecenie składki na ubezpieczenia społeczne, w tym chorobowe, są dobrowolne, a zasiłek chorobowy przysługuje jedynie z tytułu umowy o pracę.
Natomiast, jeśli pracownik nie osiąga minimalnego wynagrodzenia z umowy o pracę, obowiązkowe jest oskładkowanie także z umowy zlecenie. Wówczas, po spełnieniu warunków dotyczących okresu wyczekiwania i opłacenia składek, pracownik może ubiegać się o zasiłek chorobowy z obu źródeł. Zasiłek ten będzie obliczany odrębnie z każdego źródła przychodu, co oznacza, że pracownik może otrzymać dwa świadczenia w przypadku niezdolności do pracy.
Co warto zapamietać?:
- Umowa o pracę zapewnia prawa takie jak płatny urlop i obowiązkowe ubezpieczenie chorobowe, podczas gdy umowa zlecenie nie gwarantuje tych świadczeń.
- Pracownik na umowie o pracę ma prawo do wynagrodzenia chorobowego przez 33 dni, a następnie do zasiłku chorobowego wypłacanego przez ZUS.
- Aby zleceniobiorca mógł otrzymać zasiłek chorobowy, musi dobrowolnie przystąpić do ubezpieczenia chorobowego i opłacać składki przez 180 dni.
- W przypadku jednoczesnego zatrudnienia na umowie o pracę i umowie zlecenie, oskładkowanie zależy od wysokości wynagrodzenia z umowy o pracę w porównaniu do minimalnego wynagrodzenia.
- Pracownik może pobierać zasiłek chorobowy z obu źródeł, jeśli wynagrodzenie z umowy o pracę jest niższe niż minimalne i spełni warunki dotyczące oskładkowania.
