Umowa przedwstępna o pracę to ciekawa instytucja prawna umożliwiająca zobowiązanie się do zawarcia w przyszłości umowy o pracę. Choć nie jest regulowana wprost w Kodeksie pracy, przepisy Kodeksu cywilnego znajdują tu zastosowanie. Omówmy, co warto wiedzieć o umowie przedwstępnej w kontekście zatrudnienia.
Czym jest umowa przedwstępna o pracę?
Umowa przedwstępna to forma zobowiązania stron do zawarcia w przyszłości umowy przyrzeczonej, w tym przypadku umowy o pracę. Zgodnie z art. 389 § 1 Kodeksu cywilnego, taka umowa powinna określać istotne postanowienia umowy przyrzeczonej, czyli przyszłej umowy o pracę. Kluczowe jest, aby strony jasno określiły w umowie przedwstępnej warunki przyszłej współpracy, takie jak rodzaj pracy, miejsce jej wykonywania, wynagrodzenie, wymiar czasu pracy oraz termin rozpoczęcia pracy.
Warto podkreślić, że umowa przedwstępna o pracę powinna być zawarta na piśmie. Choć przepisy nie przewidują szczególnej formy, pisemna forma umowy ułatwia rozstrzyganie ewentualnych sporów. Zachowanie formy pisemnej jest szczególnie istotne w przypadku, gdy strona chce dochodzić zawarcia umowy przyrzeczonej na drodze sądowej.
Kiedy warto zawrzeć umowę przedwstępną o pracę?
Umowa przedwstępna z pracownikiem może być użyteczna w sytuacjach, gdy obie strony są zainteresowane współpracą, ale z różnych powodów nie mogą zawrzeć właściwej umowy o pracę w danym momencie. Przykładem może być sytuacja, gdy pracownik jest jeszcze zatrudniony w innym miejscu pracy i musi zakończyć obecny stosunek pracy, zanim podejmie nowe obowiązki.
Przyszły pracodawca może z kolei być w trakcie przygotowywania niezbędnej dokumentacji lub organizacji stanowiska pracy. Umowa przedwstępna daje obu stronom pewność co do przyszłej współpracy i pozwala na dostosowanie się do nowych warunków w odpowiednim czasie.
Jakie elementy powinna zawierać umowa przedwstępna z pracownikiem?
Dla skuteczności umowy przedwstępnej istotne jest, aby zawierała ona wszystkie niezbędne postanowienia dotyczące przyszłej umowy o pracę. Oto, co powinna zawierać:
- Termin zawarcia umowy o pracę.
- Rodzaj umowy (na przykład na czas określony lub nieokreślony).
- Rodzaj pracy oraz miejsce jej wykonywania.
- Wynagrodzenie za pracę, wraz ze wskazaniem poszczególnych jego składników.
- Wymiar czasu pracy oraz termin rozpoczęcia pracy.
Niedopełnienie powyższych wymogów może skutkować nieważnością umowy przedwstępnej, co oznacza brak możliwości dochodzenia roszczeń z jej tytułu.
Skutki uchylania się od zawarcia umowy przyrzeczonej
W przypadku, gdy jedna ze stron uchyla się od zawarcia umowy przyrzeczonej, druga strona ma prawo do żądania naprawienia szkody wynikającej z oczekiwania na zawarcie umowy. Roszczenia te przedawniają się po roku od dnia, w którym umowa przyrzeczona miała być zawarta lub od dnia, w którym orzeczenie oddalające żądanie jej zawarcia stało się prawomocne.
Warto zauważyć, że zgodnie z orzecznictwem nie można zastrzegać kary umownej na rzecz pracodawcy, ale możliwe jest jej zastrzeżenie na korzyść pracownika.
Czy można zawrzeć umowę przedwstępną z pracownikiem?
Choć przepisy Kodeksu pracy nie regulują bezpośrednio umowy przedwstępnej, istnieje możliwość jej zawarcia na podstawie przepisów Kodeksu cywilnego. Zgodnie z art. 300 Kodeksu pracy, w sprawach nieuregulowanych przepisami prawa pracy stosuje się przepisy Kodeksu cywilnego, o ile nie są one sprzeczne z zasadami prawa pracy.
Umowa przedwstępna może być zatem zawarta zarówno z przyszłym, jak i obecnym pracownikiem, o ile nie narusza to obowiązujących przepisów prawa pracy. Praktyka ta jest potwierdzona w orzecznictwie Sądu Najwyższego, co dodatkowo wzmacnia jej pozycję w obrocie prawnym.
Co dzieje się w przypadku braku zawarcia umowy przyrzeczonej?
Gdy strony nie dochodzą do zawarcia umowy przyrzeczonej, mogą pojawić się roszczenia o naprawienie szkody. Strona poszkodowana musi wykazać fakt wystąpienia szkody oraz jej wysokość. Warto pamiętać, że możliwość dochodzenia roszczeń przedawnia się z upływem roku, co oznacza, że strony muszą działać szybko i stanowczo.
W przypadku, gdy umowa przedwstępna spełnia wszystkie wymogi formalne, istnieje możliwość przymusowego zawarcia umowy przyrzeczonej na drodze sądowej. Taka sytuacja ma miejsce, gdy jedna ze stron uchyla się od zawarcia umowy, mimo spełnienia wszystkich warunków określonych w umowie przedwstępnej.
Zastrzeżenie kar umownych
Zgodnie z orzecznictwem, możliwość zastrzeżenia kary umownej w umowie przedwstępnej jest ograniczona. Choć można zastrzec karę na rzecz pracownika, to zastrzeżenie jej na rzecz pracodawcy jest uznawane za sprzeczne z przepisami prawa pracy. Warto więc rozważyć inne formy zabezpieczenia interesów stron, takie jak zadatek czy zaliczka.
Podsumowanie
Umowa przedwstępna o pracę stanowi narzędzie, które pozwala na zabezpieczenie interesów zarówno pracodawcy, jak i pracownika, zanim zostanie zawarta właściwa umowa o pracę. Warto ją rozważyć w sytuacjach, gdy strony potrzebują więcej czasu na przygotowanie się do nowego stosunku pracy. Pamiętajmy jednak, że umowa przedwstępna musi spełniać określone wymogi formalne, aby była skuteczna, a jej zawarcie powinno być dobrze przemyślane i skonsultowane z prawnikiem.
Co warto zapamietać?:
- Umowa przedwstępna o pracę to zobowiązanie do zawarcia umowy o pracę w przyszłości, regulowana przez Kodeks cywilny.
- Powinna zawierać kluczowe elementy: termin zawarcia umowy, rodzaj umowy, miejsce pracy, wynagrodzenie oraz wymiar czasu pracy.
- Warto ją zawrzeć, gdy strony potrzebują czasu na przygotowanie się do nowego zatrudnienia, np. gdy pracownik jest jeszcze zatrudniony w innym miejscu.
- Brak zawarcia umowy przyrzeczonej może skutkować roszczeniami o naprawienie szkody, które przedawniają się po roku.
- Możliwość zastrzeżenia kar umownych jest ograniczona; można zastrzec karę na rzecz pracownika, ale nie na rzecz pracodawcy.
